Vanochtend kwam ik wat tegen, dat wel de moeite waard is om te delen. Het is zeker geen toekomstbeeld dat hoe dan ook zal uitkomen, het is meer een mogelijk scenario. En zo zou je het ook moeten lezen. CitriniResearch schetst een opvallend scenario: wat als de AI-boom economisch gezien niet alleen winnaars oplevert, maar ook een kettingreactie op gang brengt die uiteindelijk juist desastreus uitpakt voor economische groei en markten.

Nogmaals, CitriniResearch benadrukt dat het om een scenario gaat en niet om een voorspelling. 

In het stuk wordt teruggekeken vanuit “juni 2028” op een fictieve crisis waarin productiviteit explodeert door AI-agents, terwijl de consumenteneconomie juist verzwakt omdat steeds meer (vooral) witte-boorden banen verdwijnen of goedkoper wordt. Dat zorgt volgens het scenario voor een soort “Ghost GDP”: output op papier, maar minder geld dat door de echte economie circuleert.

De ‘Doom Loop’ van AI

Het scenario beschrijft een zelfversterkende feedback loop: bedrijven snijden in personeel, marges stijgen, winsten vloeien terug naar AI-compute, waardoor AI-capaciteiten verder verbeteren en nóg meer banen vervangbaar worden.

De pijn verschuift daarbij van “sector-specifiek” naar breed economisch: minder looninkomen → minder consumptie → druk op bedrijfsmodellen → extra automatisering.

Een opvallend voorbeeld in het stuk is de softwaresector. Door agentic coding tools zouden bedrijven steeds makkelijker SaaS-functionaliteit intern kunnen nabouwen, waardoor pricing power afneemt.

Tegelijk snijden grote klanten in het personeelsbestand, wat nog meer druk uitoefent op het businessmodel van softwarebedrijven. Die verkopen hun licenties namelijk vaak per medewerker (seat-based). En bij seat-based modellen vertaalt dat zich direct naar minder licenties. Zo kan AI-efficiency bij klanten mechanisch de omzetbasis van softwareleveranciers aantasten.

Servicemedewerkers de laan uit

Een andere ontwikkeling is de komst van “agentic commerce”: AI-assistenten die namens consumenten continu prijzen vergelijken, abonnementen opzeggen, voorwaarden heronderhandelen en frictie uit de markt halen.

Denk hierbij aan hypotheekadviseurs,  maar ook aan makelaars, reisbureaus en vergelijkingssites. AI slaapt niet en kan heel snel alles vergelijken, daar heeft het niet eens een vergelijkingssite voor nodig. En, met de komst van proactieve AI (waarin de AI ook mails kan sturen namens de eigenaar) is het heronderhandelen van een contract zo gebeurd.

Het artikel is de moeite waard om te lezen. Natuurlijk is het een scenario, geen onvermijdelijk toekomstbeeld.